FOLKLORYZM

Folkloryzm to folklor wtórny, użytkowy, stosowany, pojawiający się w środowisku dla niego sztucznym. Termin "folkloryzm" pojawił się w nauce europejskiej w tym polskiej w latach sześćdziesiątych XX w.
Folkloryzm, najogólniej ujmując, to zjawisko z dziedziny kultury artystycznej polegające na stosowaniu w szczególnych sytuacjach życiowych wybranych treści lub form w postaci wtórnej, najczęściej wyuczonej i sytuacjach celowo zaaranżowanych - pisze J. Burszta w Słowniku etnologicznym pod red. Z. Staszczak1.
Do istotnych cech folkloryzmu należy:
1) Wydobywanie z zasobu tradycyjnej kultury ludowej, historycznej lub aktualnej niektórych tylko elementów, takich mianowicie które z określonych powodów stają się atrakcyjne z racji na przykład swej artystycznej formy czy emocjonalnej treści;
2) prezentowanie tych treści odbiorcom w postaci mniej lub bardziej autentyzowanej lub też przetworzonej, a nawet łączonej z elementami obcymi tym treściom, dla zaspokajania indywidualnych czy zbiorowych potrzeb estetycznych i innych ;
3) występowanie tych elementów w pewnych tylko sytuacjach , częstokroć specjalnie wywoływanych, odmiennych od ich autentycznego występowania. Jako takie zatem elementy folkloru, wchodzące w obręb folkloryzmu odrywane są od swych naturalnych nosicieli i od swego naturalnego środowiska, i są przywoływane niejako do wtórnego, sztucznego życia na forum znacznie szerszym2.

Folkloryzm najprościej mówiąc jest to folklor wtórny, użytkowy .
W odróżnieniu od folkloru, nie ma teoretycznie rzecz biorąc żadnych ograniczeń, będzie mógł istnieć nadal w życiu społeczeństwa tylko w postaci folkloryzowanej 3. W folkloryzmie muszą zachodzić, w porównaniu z autentykiem, zawsze określone zmiany i dostosowania, dlatego folkloryzm budzi sprzeczne opinie i postawy. Z negatywną opinią spotyka się przede wszystkim odstępstwo od autentyzmu, stylizacje i aranżacje. Często można spotkać głosy o podrabianiu kultury ludowej, nieprawdziwości - zafałszowania wynikającego z braku kontekstowości, wyeksploatowaniu ludowości. Obok cech ujemnych folkloryzmu dostrzega się jego cechy pozytywne, np. jego upowszechnianie, w postaci organizowanych festiwali, przeglądów folklorystycznych, konkursów kapel, gawędziarzy ludowych itp.
Zjawiska folklorystyczne najbardziej zbliżone do niego traktuje się jako przedłużenie ludowych tradycji .Stąd popieranie twórców ludowych w plastyce , prozie, poezji, gawędziarstwie, podtrzymywanie gry na tradycyjnych instrumentach ludowych, popieranie amatorskich zespołów folklorystycznych, złożonych z autentycznych nosicieli folkloru4.
Gdyby przyszło oceniać i porównywać folklor i folkloryzm, co jest lepsze i cenniejsze trzeba by powiedzieć, że w folkloryzmie mamy do czynienia z ograniczeniem funkcji, dominują tu zwłaszcza dwie ;estetyczna i ludyczna.
Z jednej strony nic nie jest w stanie zastąpić prawdziwego folkloru,
z drugiej zaś trzeba sobie zdawać sprawę z tego, że dzisiaj ma on szanse na przetrwanie w formie folkloryzmu . Pamiętać jednak należy i dbać o to, aby utrzymywać go i przekazywać następnym pokoleniom w formie i treści jak najbardziej zbliżonej do autentyku. Zachować jego fundamentalne cechy, decydujące o jego walorach etnicznotwórczych, a tkwiących głównie w etnopoetyce, narracji, śpiewie, graniu, tańcu itp. I to jest dla nas wyzwanie
...

Oprac. D. Majerczyk

1Słownik etnologiczny : Terminy ogólne , pod red . Z .Staszczak, Warszawa -Poznań 1987,s.125 - 127
2J. Burszta, Chłopskie źródła kultury, Warszawa 1985,s.300
3J. Burszta, Kultura ludowa-kultura narodowa, Warszawa 1974, s.312
4Słownik etnologiczny,s.132