KARPACKI FESTIWAL DZIECIĘCYCH ZESPOŁÓW
REGIONALNYCH W RABCE ZDROJU


Corocznie od 1975 r. w czerwcu każdego roku w Rabce Zdroju organizowany jest w Rabce Zdroju Karpacki Festiwal Dziecięcych Zepołów Regionalnych . Zapoczątkowały go, organizowane od 1972 r przeglądy dziecięcych i młodzieżowych zespołów folklorystycznych.
Organizatorami festiwalu od lat są : Miejski Ośrodek Kultury w Rabce -Zdroju i Małopolskie Centrum Kultury SOKÓŁ w Nowym Sączu (niegdyś Wojewódzki Ośrodek Kultury), które m.in. dokonuje kwalifikacji zespołów. Powołana komisja dobiera zespoły pod względem zróżnicowania regionalnego oraz poziomu artystycznego i merytorycznego spośród zespołów zgłoszonych do udziału w festiwalu. Uczestnikami festiwalu są wyłącznie dzieci, dla których jest on okazją do zabawy, poznania rówieśników, a co najważniejsze, kultury innych grup etnicznych. Dla instruktorów i animatorów ruchu folklorystycznego festiwal stanowi rodzaj warsztatów, daje możliwości wymiany doświadczeń i skorzystania z konsultacji udzielanych przez fachowców z poszczególnych dziedzin : etno-muzykologów, etnografów, choreografów i dialektologów1.
Komisja artystyczna ocenia i nagradza wartościowo przygotowane programy, wytyczając kierunki dalszej pracy w zespołach. Wyjątkową rangę rabczańskiemu festiwalowi nadaje fakt, że od lat występują tu tzw., zespoły autentyzowane. Taniec, śpiew zabawy prezentowane mają być - zgodnie z regulaminem-jak najbardziej naturalne, a stroje, teksty i zachowanie odpowiednio dobrane do wieku dzieci .
Szczególną uwagę zwraca się na to, by mali wykonawcy nie naśladowali dorosłych, ale byli po prostu sobą2.
Głównym celem festiwalu jest to, aby młodemu pokoleniu przekazać rodzime tradycje, uczyć szacunku do własnych korzeni, propagować ludowy taniec, śpiew, strój i obyczaje. Ochrona najcenniejszych tradycji folkloru dziecięcego z terenu Karpat. Festiwal nie jest konkursem lecz przeglądem. Do udziału w festiwalu organizatorzy zapraszają dziecięce zespoły w wieku od 6 do 13 lat z województw: małopolskiego, podkarpackiego i śląskiego. Zespoły biorące udział w festiwalu zobowiązane są do zaprezentowania 20-30 minutowego programu opartego w całości na autentycznym folklorze swojego regionu (zespoły, które brały udział w roku poprzednim, a pragną wystąpić również w roku bieżącym, zobowiązane są przygotować nowy program ).Ilość członków zespołu wraz z kapelą i osobami towarzyszącymi nie może przekroczyć 40 osób3. Organizatorzy festiwalu powołują Komisją Artystyczną, której zadaniem jest ocena zespołów według następujących kryteriów:
- tradycyjny taniec i choreotechnika ludowa
-śpiew ludowy i sposób muzykowania
-strój ludowy
-gwara
-gry i zabawy dziecięce
-dostosowanie programu do właściwości wieku dziecięcego
-kompozycja programu
Wszystkie prezentacje omawiane są z instruktorami na zorganizowanych w tym celu spotkaniach warsztatowych4.
Przeglądowi towarzyszą liczne występy zaproszonych gości z kraju i zagranicy a rolę gospodarzy festiwalu pełnią Dziecięcy Zespół Regionalny ,,MAJERANKI" oraz Młodzieżowy Zespół im. Jana Janoty . W roku 2006 festiwal obchodził swoje 30-lecie. Przez te wszystkie lata do organizacji Festiwalu przyczyniły się osoby - miłośnicy folkloru i działacze kultury, których nie sposób w tym miejscu pominąć: Maria Lechowska -Bujak, Anna Leszczyńska, Jerzy Starzyk, Tadeusz Klimiński , Adam Sawina, Joanna Lelek.
W komisji artystycznej zasiadali (lata 1975-2004) znani fachowcy i miłośnicy kultury ludowej, m.in.:
Rudolf Abel choreograf /Słowacja/1975r, Ewa Bączyńska etnograf /Warszawa / 1982r., Halina Bittner -Szewczykowa etnograf /Kraków/ 1983r, 1984r, 1986 -1994r, Mirosłwa Bobrowska etno-choreograf /Poznań/1985r., Aleksandra Szurmiak - Bogucka etnomuzykolog /Kraków/ 1983 -2004r., Józef Bubak dialektolog /Kraków/ 1984-1985 r., Maria Derek dyrektor MOK-u /Rabka Zdrój/ 1977r., Andrzej Drożdż przedstawiciel Związku Podhalan /Rabka -Zdrój/ 1978r., Andrzej Haniaczyk choreograf /Zakopane/ 1975r, Urszula Janicka -Krzywda / etnograf /Kraków 1995-2004r, Rudolf Józefowski muzyk /Nowy Sącz/ 1983-1984 r., Benedykt Kafel etnograf /Nowy Sącz/ 1979-2006r., Janina Kalicińska choreograf /Kraków/1983-2004 r., Marek Karcz muzyk /Jordanów/ 1978r., Henryk Kuś choreograf /Gorlice/ 1985r, 1998-1999r, Maria Lechowska-Bujak etnograf /Rabka Zdrój/ 1975-1979r., 1983 r. ,1985-1989r., Vojtch Littva choreograf /Słowacja/ 1975r., Lidia Michalik choreograf /Nowy Sącz/ 1975r., Janusz Mroczek muzykolog /Kraków/ 1975r., Zofia Opach dyrektor GOK-u /Niedźwiedź/ 1977r., Barbara Peszat - Królikowska etnomuzykolog /Kraków/ 1982 r.,1984r.1985-1990r., Helena Pierzchałowa prezes Spółdzielni "Milenium" /Kraków/ 1975 r., Danuta Sury choreograf /Poznań/ 1979r., 1982r.Zdzisław Szewczyk etnograf /Kraków/ 1982r.,1985r.,1987r.,Michalina Wojtas choreograf /Nowy Sącz/ 1989 r5.
Dziecięce zespoły regionalne uczestniczące w Festiwalach Karpackich w latach 1975-20046
L.p Nazwa zespołu miejscowość występy na KFDZR
1. Babiogórcy Sucha Beskidzka 1988r
2. Bachledówka Czerwienne 1996r
3. Budowlani Szczawnica 1882r,1985r,1988r
4. Bukowe Gronicki Brenna 1980r,1982r,1984r,1986r,1987r
5. Bukowianie Bukowsko 1975r
6. Czadeczka Jaworzynka 1989r
7. Dunajcanie Łopuszna 1978r
8. Dunajcowe Dzieci Nowy Sącz 1883r,1986r,1994r
9. Dunajec Niedzica 2000r
10. Dziecięcy Zespół Lipnica k/Grybowa 1980r
11. Dziecięcy Zespół Łużna 1986r,1989r
12. Dziecięcy Zespół Trzebowisko 1983r
13. Dziecięcy Zespół im. Zośki Gracy od Tatara Biały Dunajec 1984r,1989r,1999r,2001r
14. Dziordanki Jastrowie 1998r
15. Goral SuchaHora Słowacja 1979r
16. Gronicek Gilowice 1995r
17. Gronicki Kamienica 1975r,1983r,1987r,1992r
18. Hajduki Żywiec 1975r
19. Harenda Zakopane 1983r,1987r
20. Harenda Ząb 1978r,1982r
21. Honielnik Gronie 1988r
22. Jaferki Koszarawa 1997r
23. Jaferniocek Ostrowsko 1993r
24. Jaworzyna Międzybrodzie Żywieckie 1990r
25. Jicinacek Jicin Słowacja 1977r,1978r
26. Juhas Ujsoły 1983r
27. Juhasy Szczawnica 1992r
28. Juzyna Zawoja 1994r,1997r,2002r
29. Kiczera Brunary 1988r
30. Klimczok Szczyrk 1986r
31. Krokusy Jeleśnia 1994r
32. Kropianka/obecnie Robcusie/ Rabka -Zdrój 1975r,1976r,1980r,1982-1987r, 1992r,1989r,2004r
33. Kropianki Raba-Wyżna 1977r,1978r,1982r,1983r,1989r
34. Limanowioki Limanowa 1987r
35. Makowianka Maków Podhalański 1989r
36. Mali Biylanie Nowa Biała 1989r
37. Mali Brzegowianie Brzegi 1986r
38. Mali Bystrzanie Nowe Bystre 1999r,2001r
39. Mali Cyrwienianie Czerwienne 1989r
40. Mali Grojcowianie Wieprz 1996r,1998r,2001r
41. Mali Hamernicy Kraków 1986r,2000r
42. Mali Hyrni Nowy Targ 1986r,1996r,2000r
43. Mali Hyrni Skrzypne 1983r
44. Mali Jurkowianie Jurków 1995r
45. Mali Łopuśnianie Łopuszna 1983r,1987r,1995r,2000r
46. Mali Marusynianie Maruszyna 1995r,1999r
47. Mali Mszalniczanie Mszalnica 1988r
48. Mali Mystkowianie Mystków 1990r,1998r,2000r
49. Mali Ochotni Ochotnica Górna 1995r, 2000r
50. Mali Podhalanie Ludźmierz 1997r
51. Mali Porębianie Poręba Wielka 1986r,1990r
52. Mali Szaflarzanie Szaflary 1984r,1997r,2002r,2003r
53. Mali Siedlecanie Siedlec 2000r
54. Mali Siumni Małe Ciche 1983r,1984r
55. Mali Spiszacy Łapsze Niżne 1979r,,1984r,1988r,1992r,1999r,2004r
56. Mali Szczyrzycanie Szczyrzyc 1982r,1983r,1986r,1988r,1994r,2002r
57. Mali Śwarni Nowy Targ 1980r,1984r,1986r,1992r,1999r
58. Mali Toniecnicy Krempachy 1995r,1998r,2000r
59. Mali Tylmanowianie Tylmanowa 2000r
60. Mali Wierchowianie Bukowina Tatrz. 1978r,1979r,1980r,1983r,1987r,1996r,2000r
61. Mali Wierchowi Skrzypne 1985r
62. Mali Witowianie Witów 1975r,1977r,1979r,1980r,2000r
63. Mała Koliba Sidzina 1983r,1985r,1990r
64. Małe Bartusie Murzasichle 1978r,1979r,1985r,1993r
65. Małe Cisy Cisiec 1988,1993r
66. Małe Flisoki Sromowce Niżne 1996r,1997r,2003r
67. Małe Harnasie Poronin obecnie Suche 1977r,1978r,1979r,1980r,1983r,1986r,2001r,2004r
68. Małe Klimki Zakopane 1997r
69. Małe Lachy Nowy Sącz 1975r,1978r,1982r,1983r,1985r,1988r,1995r,2003r,2004r
70. Małe Łącko Łącko 1977r,1979r,1982r,1983r,1985r,1993r
71. Małe Pieniny Krościenko 1975r,1986r
72. Małe Podhale Biały Dunajec 1993r
73. Małe Podhale Jabłonka 1985r
74. Małe Podegrodzie Podegrodzie 1983r,1989r,1993r,2000r
75. Małe Turnie Stare Bystre 1988r,1997r
76. Mały Koniaków Koniaków 1985r,1988r,1992r,1993r,1999r
77. Mały Lubań Kluszkowce 1994r,2000r
78. Mały Ondraszek Szczyrk 1984r
79. Mały Skalnik Kamionka Wielka 1989r,1992r,2000r
80. Mały Zbójnicek Ząb 2000r
81. Maniowianie Maniowy 1995r,1998r
82. Olszowianie Olszówka 1977r,1984r
83. Orawianie im.Heródka Lipnica Wielka na Orawie 1975r,1978r,1979r,1980r,1982r,1983r,1985r,1987r,1989r,1992r,1997r,1999r,2001r,2004r
84. Orawskie Dzieci Lipnica Wielka 1984r,1986r,1994r
85. Orlęta Bukowina Tatrz. 1983r
86. Piecuchy Nawojowa 1996r,2001r,2003r
87. Piątkowioki Piątkowa 1997r
89. Pieninki Tylka 1987r
90. Pogórzanie Głowieńka 1986r
91. Pogórze-Koronecka Sędziszowa 1998r,1999r,2000r,2003r,2004r
92. Polany Kościelisko 1990r,1993r,1997r,2001r,2004r
93. Rajcusie Rajcza 1993r
94. Rzepioki Rzepiennik Suchy 1999r
95. Sałaśnioki Czarny Dunajec 1998r
96. Sądeczoki Nowy Sącz 1987r,1990r,1996r
97. Sliacan Liptowskie Slicoch 1975r
98. Spisoki Jurgów 1978r
99. Styrnale Zubrzyca Górna 1993r
100 Szarotki Kamesznica 1985r,1996r
101 Śwarni Cichowianie Ciche 1998r
102 Tatry Ratułów 1995r,2001r,
103 Turlicki Nowy Targ 1978r,1982r,1983,1993r,1996r,2000r
104 Trzy Korony Grywałd 1994r,2001r
105 Zakopane Zakopane 1977r,1978r
106 Zawaternik Leśnica 1987r,1990r,1994r,1998r,1999r,2000r
107 Zornica Zakopane 1997r

108 Hulajniki Milówka 2001r,2002r
109 Mali Gronkowianie Gronków 2001r
110 Piątkowioki Piątkowa 2002r
111 Mali Słopniczanie Słopnice 2001r, 2002r
112 Mali Siedlecanie Siedlec 2002r
113 Stryszawskie Gronicki Stryszawa 2002r,2003r
114 Mali Bystrzanie Nowe Bystre 2003r
115 Mali Tkacze Wisła 2003r
116 Mali Męcinianie Męcina 2003r
117 Majowy Wierch Kacwin 2004r


Przez rabczański amfiteatr przewinęło się wiele zespołów, tysiące dzieci, które dzisiaj nadal tańczą i śpiewają w dorosłych zespołach folklorystycznych ,a jeśli nie, to przekazują swoim dzieciom to, co najcenniejsze - swoją tożsamość , kulturę ludową, a wraz z nią cudowny folklor i folkloryzm... i o to przecież chodzi.

W roku 2005 Dziecięcy Zespół Majeranki pełnił zaszczytną rolę gospodarzy festiwalu, a w roku 2006 brał udział w Przeglądzie Zespołów prezentując program ,,Za płotem" autorstwa Doroty Majerczyk otrzymując wyróżnienie za: wprowadzenie do programu oryginalnych żartów oraz rozśpiewanie i roztańczenie grupy.

W roku 2007 Dziecięcy Zespół ,,Majeranki" został zaproszony na Międzynarodowy Festiwal ,,Święto Dzieci Gór" w Nowym Sączu .

Oprac. D. Majerczyk

1U. Janicka-Krzywda ,XXV Karpacki Festiwal Dziecięcych Zespołów Regionalnych ,Rabka-Zdrój 2001 ,s.7.
2Tamże,s.7.
3Regulamin Karpackiego Festiwalu dziecięcych Zespołów Regionalnych , archiwum MOK w Rabce Zdroju
4Regulamin…
5Archiwum Miejskiego Ośrodka Kultury w Rabce Zdroju, Karpacki Festiwal Dziecięcych Zespołów Regionalnych lata 1975-2004
6Tamże.